Inhoudsopgave


  • Inleiding

  • Bouwgeschiedenis

  • Gebruiksgeschiedenis

  • Orgel



  • Inleiding


    De Kloosterkerk in Ten Boer is een Romano-Gotische eenbeukige kerk met een binnenafmeting van 8,6 meter breed en 31,9 meter lang [1]. De muren zijn 10,6 meter hoog en ruim 1 meter dik. De kerk is voorzien van een zadeldak in de lengterichting, i.e. de oost-west-richting. De nok van het dak ligt op 17,8 meter hoogte. Op de hoeken aan de westzijde zijn twee steunberen aanwezig. Aan de westzijde van de kerk bevindt zich een dakruiter die reikt tot ca. 28 meter hoogte.
    De kerk is verdeeld in vier traveeën. Aan de noordzijde is op de scheiding van de tweede en de derde travee een uitwendige gebouwde traptoren aanwezig, die alleen vanuit de kerk toegankelijk is. De trap geeft tot toegang tot een zolder, waarvan de vloer gevormd wordt door het plafond van de kerkruimte dat zich 8,7 meter boven de vloer van de kerkruimte bevindt.
    Aan de westzijde van de kerk is een dakruiter aanwezig, die gedeeltelijk steunt op de westgevel en gedeeltelijk op enkele trekbalken.

    [1] M.D. Ozinga, De Nederlandse Monumenten van Geschiedenis en Kunst. deel IV, Groningen Oost, blz. 173.

    naar het begin van de pagina



    Bouwgeschiedenis


    1275
    De kerk is naar alle waarschijnlijkheid gebouwd in de tweede helft van de dertiende eeuw [1] en maakte deel uit van een kloostercomplex.

    1485
    Blijkens een brief van de Bisschop van Münster wordt het klooster in 1485 samengevoegd met dat van Thesinge. De gebouwen van het klooster in Ten Boer, en naar aangenomen wordt ook de kerk, zouden volgens deze brief op dat moment in bouwvallige staat zijn.
    Waarschijnlijk had de kerk oorspronkelijk gewelven, die door verzakking van de muren in zo slechte staat waren dat ze moesten worden verwijderd. Uit datering met behulp van boomringen is gebleken dat omstreeks 1485 op goothoogte trekbalken zijn aangebracht: waarschijnlijk om verder scheefzakken van de muren tegen te gaan.

    1565
    In het inwendige van de kerk is op de noordelijke muur in het tweede travee (vanaf de westzijde) een beschilderde steen zichtbaar met de woorden SVB DNO GERARDO AHUES ABBATE ANNO 1565 (Onder de heer Gerardus Ahues, abt, in het jaar 1565). Mogelijkerwijs wijst deze steen op bouwactiviteit omstreeks dat jaartal. Het is echter niet duidelijk wat er toen precies gebeurd is. Mogelijk betrof dit (onder meer) werkzaamheden aan de westgevel, die duidelijk een laat-gotische signatuur heeft.

    1594
    Bij de reductie van Groningen gaat de kerk over in protestantse handen. Het interieur van kerk ondergaat waarschijnlijk een versobering.

    1650
    Eveneens uit boomringdateringen is op te maken dat omstreeks 1650 het huidige plafond in de kerk werd aangebracht. Waarschijnlijk waren de plafondbalken nodig om verdere verzakking van de muren tegen te gaan. Een deel van plafondbalken is met trekankers aan de muren bevestigd.

    1810
    De dakruiter wordt aangebracht. Een losse klokktoren die zich aan de westzijde van de kerk zou hebben bevonden wordt afgebroken.

    1906
    Een nieuwe kapconstructie met dakbeschot wordt aangebracht. In het inwendige wordt een verlaagd schrootjesplafond aangebracht. De preekstoel wordt geplaatst tegen een scheidingswand tussen schip en koor (= de meest oostelijke travee).

    1980
    Algehele restauratie, waarbij ook het verlaagde schrootjesplafond en de scheidingswand weer worden verwijderd. De preekstoel wordt weer aan de zuidelijke muur geplaatst.

    2009-2010
    Herstel van het pleisterwerk. De beschadigde delen van het stucwerk (ongeveer 100 m2) zijn tot op het steen weggekapt en gerestaureerd met zgn. Jahnmortel dat speciaal is ontwikkeld voor plaatsen waar door zout uit de muren problemen met het stucwerk ontstaan. De nieuwe stuclaag laat daarna de zouten door zonder dat het stucwerk beschadigd wordt. Het zout kan dan gewoon worden afgeborsteld. Na het aanbrengen van de mortel is de kerk in zijn geheel gewit.

    ????
    In enig stadium zijn een groot deel van de de oorspronkelijke Romanogotische vensters dichtgemetseld en zijn grotere gotische vensteropeningen uitgehakt.

    naar het begin van de pagina


    Gebruiksgeschiedenis


    ca. 1275 – 1485: Kloosterperiode
    De kerk is kapel van het klooster. Ook de dorpelingen van ten Boer gingen in het klooster ter kerke. Over het klooster zelf is vrijwel niets bekend. Wel is bekend dat er een abt was, die blijkens geschriften optrad als scheidrechter bij waterschapsconflicten. Uit een brief van de bisschop van Munster blijkt dat het klooster in 1485 wordt samengevoegd met dat van Thesinge. Bij deze feitelijke opheffing van het klooster wordt tevens bepaald dat de kerk als parochiekerk voor de dorpelingen van Ten Boer beschikbaar moet blijven.

    1485 – 1594: Roomskatholieke parochiekerk
    Over deze periode is niet veel bekend. Waarschijnlijk is de beeldenstorm van 1566 ook aan de Kloosterkerk van Ten Boer niet ongemerkt voorbij gegaan.

    1594 – heden: Protestantse kerk
    Bij de reductie van Groningen in 1594 gaat de kerk over in protestantse handen. De laatste pastoor, Johannes Feito, wordt tevens de eerste predikant. De huidige predikant, ds. E. Posthumus Meyes is bevestigd op 14 april 2014. Zij is de 42-ste predikant in Ten Boer.

    naar het begin van de pagina



    Orgel


    Het orgel dateert uit 1894. De volgende registers zijn aanwezig:
    Manuaal: Bourdon 16 Vt.; Prestant 8 Vt.; Gamba Vt. (C t/m B gecomb. met Holpijp); Octaaf 4 Vt. Tremulant; Holpijp 8 Vt.; Fluit 4 Vt. Pedaalkoppel; Fluit 2 Vt. Omvang manuaal: C-f3; Quint 3 Omvang pedaal: C-d’; Trompet 16 Vt. B.; Pedaal: Subbas 16’.


    naar het begin van de pagina


    Foto's


    Kerkfotografie
    Voor een fotoalbum van de Kloosterkerk, gemaakt door (kerk)fotograaf Diana Nieuwold, klik
    hier.
    Nadere informatie over kerkfotografie vind u op de de site kerkfotografie.


    Oude Groninger kerken in beeld
    Voor een fotoalbum gemaakt door dhr. J. Knottnerus te Emmen, klik hier.






    naar het begin van de pagina